تبليغاتX
شهید محمد نگارستانی
برادرها، ‌این دنیا سرابی بیش نیست که هر چه بروید بدان نمی رسید. این دنیا منزلگاهی است که فقط برای دادن یک امتحان در آن توقف کرده ایم این دنیا آن طور که علی (ع) می گوید هیچی نمی ارزد پس چرا باید پیروان علی (ع) اینگونه به آن چسبیده باشند. "از وصیت نامه شهیدمحمدنگارستانی"


شهید محمد نگارستانی










با عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا ، زمینه لازم برای همکاری ارتش و سپاه و نیز طراحی عملیات های گسترده با تدابیر عمیق تر و شیوه جدید فراهم شد . فرماندهان این دو سازمان نظامی طی جلسات متعددی ، وضعیت جدید را مورد بررسی  قرار داده و مبتنی بر آن استراتژی نوینی را تعریف کردند که سه هدف اساسی را دنبال می کرد :

۱- انهدام ماشین جنگی عراق

۲- دست یافتن به مواضعی مناسب برای کاستن از طول خطوط پدافندی و آزاد سازی نیروهای خودی از پدافند به منظور افزایش توان رزمی .

 

۳- آماده شدن برای اجرای عملیات نهایی و آزاد سازی گام به گام مناطق اشغالی .           

مبتنی بر این  استراتژی ، دوازده طرح موسوم به " کربلا " تهیه شد که میزان تناسب توان خودی با ظرفیت مورد نیاز منطقه عملیاتی ، وضعیت زمین از جقوای ایران برحسب گردان های پیاده زرهی مکانیزهنبه نظامی و نیز اهمیت منطقه عملیاتی ، از عوامل اصلی در تعیین تقدم هر یک از این طرح ها بود . بر همین اساس ، پس از مباحث مختلف میان فرماندهان سپاه و ارتش ، عملیات " طریق القدس " به عنوان اولین گام از سلسله عملیات کربلا در منطقه دشت آزادگان با هدف آزاد سازی شهر بستان و بیش از ۵۰ روستای منطقه طراحی شد . انتخاب منطقه دشت آزادگان برای اجرای عملیات ، از آن جهت که سازمان رزم خودی-عملیات طریق القدسپیوستگی خطوط دشمن از مهران تا خرمشهر را از هم می گسست ، بسیار مهم تلقی می شد و کوتاه شدن دست دشمن از این منطقه موجب می شد که دشمن برای ایجاد ارتباط بین دو جبهه خود در شمال و جنوب خوزستان به ناچار محیط هور الهویزه را بپیماید و در نتیجه مسافتی طولانی را طی کند . به عبارت دیگر ، این عملیات سبب تجزیه جبهه دشمن در خوزستان می شد و میزان موفقیت در عملیات غرب کرخه و غرب کارون را افزایش می داد . افزون بر این ، محور بستان – سوسنگرد بهترین معبر برای تهدید مرکز خوزستان ( اهواز ) از سمت مرزهای غربی کشور تلقی می شود . این منطقه همچنین دارای اهمیت تاکتیکی بسیاری است ،استعداد دشمن- عملیات طریق القدس چون هر نیروی نظامی با در اختیار داشتن تنگه چزابه می تواند با کمترین تعداد نیرو ، بهترین شکل پدافندی را ایجاد کرده و کنترل منطقه را در اختیار داشته باشد .

 

عملیات طریق القدس ( آزاد سازی بستان )

در طرح عملیات دو تلاش اصلی و فرعی مد نظر بود :

الف – تلاش اصلی : با توجه به تحلیل وارزیابی فرماندهان از آرایش نیروهای پدافندی دشمن و نیز تفکر حاکم بر فرماندهان ارتش عراق و نوع نگرش آنان درباره توانایی نیروهای انقلابی و باور نداشتن دشمن به امکان عبور قوای خودی از منطقه رملی شمال منطقه عملیات ، این منطقه به پیشنهاد سپاه پاسدارن به عنوان محور اصلی عملیات انتخاب شد تا موجب غافلگیری دشمن شود . بر همین اساس مقرر شد شمال کرخه با استفاده از یک مانور احاطه ای و با به کار بردن یک تیپ زرهی ارتش و دو تیپ پیاده و یک گردان مکانیزه سپاه پاکسازی شده و تنگه چزابه تأمین شود .

ب- تلاش پشتیبانی : به منظور حمایت از تلاش اصلی و تأمین منطقه جنوبی عملیات ، یک مانور جبهه ای با استفاده از دو تیپ زرهی ارتش و دو تیپ پیاده سپاه تصویب شد که ضمن پشتیبانی از عملیات طریق القدستلاش اصلی ، اهداف دیگری را دنبال میکرد که عبارت بودند از : آزاد سازی بستان و منطقه غرب سوسنگرد و نیز دست یابی به کرانه شمالی رودخانه نیسان و سواحل شرقی هور الهویزه .

عملیات در ساعت  ۰:۳۰ بامداد ۸/۹/۱۳۶۰ با رمز " یا حسین ( ع ) ، فرماندهی " و با عبور نیروهای پیاده یگان های سپاه از میادین مین و مواضع دشمن در چندین محور به طور همزمان آغاز شد . نیروهای عمل کننده در محور شمالی عملیات در همان ساعات اولیه درگیری موفق شدند مواضع نیروهای عراقی در خطوط اول را تصرف کرده و نیروهای احتیاط دشمن در پشت خطوط پدافندی را منهدم کنند .

میزان موفقیت اولیه یگان های سپاه در محور شمالی به حدی بود که فرمانده تیپ زرهی ارتش نیز به گردان های زرهی و مکانیزه خود فرمان داد تا از معابر باز شده عبور کرده و ضمن انهدام دشمن و حمایت از نیروهای پیاده خودی ، به سوی هدف های خود در عمق منطقه پیشروی کنند . به این ترتیب در ساعت ۶ بامداد روز اول عملیات ، تیپ امام حسین ( ع ) به همراه یک گردان مکانیزه سپاه و یک گردان از تیپ ۳ زرهی لشکر ۹۲ با عبور از منطقه رملی که بر اثر بارندگی خاک آن محکم شده بود ٬ موفق شدند تا ساعت ۶ صبح تنگه چزابه را تصرف و تأمین کنند .

در محور جنوبی عملیات اوضاع به گونه ای دیگر بود . دشمن که فلش اصلی عملیات نیروهای ایرانی را از این محور می دانست ، با بهره گیری از موانع متعدد و هوشیاری نیروهایش به سختی مقاومت کرد و مانع پیشروی قاطع نیروهای ایرانی شد . رزمندگان خودی با وجود شکستن برخی از خطوط اولیه دشمن و تصرف پل سابله ، با روشن شدن هوا مجبور به عقب نشینی شدند .

با بروز اوضاع سخت در محور جنوبی عملیات ، تصمیم گرفته شد که نیروهای خودی در شمال با ورود به منطقه ابوچلاچ ( منطقه کوچک  محصور بین شاخه های رودخانه کرخه در غرب بستان ) به سوی شرق و جنوب شرقی پیشروی کرده ، بستان و منطقه سابله را تصرف و تأمین کنند . این طرح در روز دوم  با ورود یگان های سپاه به منطقه ابوچلاچ تحقق یافت و شهر بستان پس از ۴۱۲ روز اشغال ، آزاد شد .پاتک دشمن به سابله 1360/9/13

در پی ورود نیروهای خودی به مثلث سابله و پیشروی به سوی شمال رودخانه کرخه و نهر عبید ، نیروهای باقی مانده عراقی مواضع خود را دراین منطقه را ترک کردند و به جنوب رودخانه سابله گریختند . روز دوم عملیات ، دشمن به چزابه پاتک کرد که خنثی شد . روز سوم نیز عراقی ها ضمن پاتک به چزابه ، با حمله به جاده خاکی تعاون ، نیروهای خودی را از قسمتی از این جاده عقب زدند . روزهای چهارم و پنجم با تبادل آتش بین طرفین و تلاش قوای خودی برای نگهداری و تحکیم مواضع متصرفه سپری شد .

در روز ششم عملیات ( ۱۳/۹/۶۰ ) دشمن تلاش کرد تا از تعلل نیروهای ایرانی در اتخاذ یک موضع پدافندی مطمئن و مستحک در منطقه مثلث شکل شمال غرب پل سابله ، سود جسته و آن را بار دیگر به تصرف خود در آورد و از آن طریق بستان را تهدید کند ، اما هوشیاری نیروهای خودی و حضور به موقع نیروهای تقویتی ( پیاده و زرهی )  در شمال پل سابله ، موجب شد تا دشمن با تحمل تلفات سنگین ، چندین کیلومتر عقب نشینی کرده و در جنوب سابله مستقر شود .

پل سابله- تانک های منهدم شده  دشمن

نقطه پایانی عملیات طریق القدس ، تلاش نیروهای خودی برای پاکسازی محدوده ای به وسعت ۷۰ کیلومتر مربع بود که بین جنوب سابله و شمال رودخانه نیسان قرار داشت و همچنان در اشغال نیروهای عراقی باقی مانده بود . فرماندهان خودی پس از بررسی راه کارها و مباحث طرح مانور و اقدامات شناسایی و آماده سازی نیروها ، قصد داشتند طی تلاشی این منطقه را نیز آزاد کنند ، ولی قبل از شروع عملیات ، فرمانده عراقی به اشتباه تاکتیک خود مبنی بر حضور در یک منطقه محصور با موانع طبیعی پی برده و بر همین اساس در تاریخ ۳۰/۹/۶۰ در پوشش آتش شدید توپخانه به طرز ماهرانه ای نیروهای خود را از این منطقه خارج کرد و در نتیجه عملیات نیروهای خودی منتفی شد .

 

به این ترتیب با اجرای عملیات طریق القدس ، ۶۵۰ کیلومتر مربع از خاک ایران اسلامی شامل شهر بستان ، حدود ۷۰ روستا ، ۵ پاسگاه مرزی و نیز تنگه استراتژیک چزابه آزاد شد و همچنین قوای سپاه سوم عراق که با توانی بیش از شش لشکر بخش هایی از خوزستان را در اشغال داشت ، تجزیه شد . شهدای خودی- عملیات طریق القدستلفات دشمن - عملیات طریق القدس

خسارات دشمن - عملیات طریق القدس

 

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم اسفند 1386 ساعت 11:19  توسط   |